1 năm thực thi Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: Còn nhiều rào cản tâm lý.
"Một năm sau khi Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (BVQLNTD) đi vào cuộc sống, dường như vẫn chỉ là lý thuyết. Người tiêu dùng (NTD) vẫn chưa thực sự hiểu được quyền và nghĩa vụ của mình, hoặc những người hiểu thì tâm lý e ngại vẫn đè nặng trở thành rào cản để họ thực thi những quyền lợi họ được hưởng” - Ông Đỗ Gia Phan – nguyên Phó Chủ tịch, Tổng thư ký của Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ Người tiêu dùng Việt Nam trăn trở.




Ảnh: TL
Hạn chế từ khâu tuyên truyền


Thời gian qua, dư luận thắc mắc về vấn đề lạm phát giảm sâu, chỉ số giá tiêu dùng CPI giảm kỷ lục, nguyên nhân chính được đưa ra là bởi sức mua đã giảm rất nhiều. Sức mua giảm như vậy, nhìn bề nổi có thể thấy rõ là nền kinh tế gặp nhiều khó khăn, doanh nghiệp lao đao vì hàng tồn kho nhiều. Song nguyên nhân gốc rễ của vấn đề, theo ông Đỗ Gia Phan - nguyên Phó Chủ tịch, Tổng thư ký Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ Người tiêu dùng Việt Nam, nó đã và đang chứng tỏ quyền lợi NTD hết lần này đến lần khác bị xâm hại và không được bảo vệ đúng với quyền lợi họ đáng được hưởng.


Điều tra dư luận về vấn đề "Quyền lợi NTD đã được bảo vệ thiết thực chưa sau khi Luật Bảo vệ quyền lợi NTD đi vào cuộc sống”, phóng viên Đại Đoàn Kết nhận được phần lớn các câu trả lời na ná nhau, đó là: Chưa thấy có gì chuyển biến so với trước khi luật ra đời. Đáng quan ngại hơn, nhiều NTD khi được hỏi còn cho biết, không để ý xem Luật đó như thế nào, quyền lợi họ được hưởng là gì.


Chị Trần Xuân Xuân (Phố Quán Thánh – Hà Nội) cho biết: Nhiều lần đi mua hàng, chị bị cân thiếu, hoặc mua quần áo ở mác áo đề "made in Việt Nam” nhưng lật ra đằng sau mới té ngửa ra là "Made in China”. Biết quyền lợi của mình đã bị xâm hại song, chị Xuân vẫn tặc lưỡi bỏ qua bởi chị Xuân cho rằng: "Chuyện nhỏ, kiện cáo chỉ mất thêm thời gian”.


Trường hợp của anh Nguyễn Văn Ngọc (Bỉm Sơn – Thanh Hóa) thì khác. Khi được hỏi về Luật Bảo vệ NTD, anh Ngọc ngơ ngác: "Chúng tôi được bảo vệ à, bảo vệ thế nào? Thậm chí tôi còn chưa được nghe về Luật ấy.


Thực tế đáng buồn nói trên đã và đang tồn tại. Nguyên nhân chính được đưa đưa ra là, bởi công tác tuyên truyền Luật đến với NTD còn nhiều hạn chế. "Đang tồn tại một thực trạng là, chỉ những người trong cuộc mới hiểu rõ Luật Bảo vệ Quyền lợi người tiêu dùng đưa ra 8 quyền lợi mà NTD được hưởng. Còn chính bản thân NTD lại không biết mình được hưởng những quyền lợi gì” – một luật gia nhận định.


Tâm lý e ngại, ngại va chạm cũng là rào cản để NTD đấu tranh đòi quyền lợi của mình đến cùng. Đơn cử như trường hợp của chị Xuân nói trên, dù biết rõ ràng mình bị xâm hại quyền lợi, và chị cũng biết về Luật Bảo vệ người tiêu dùng đã thực thi hơn 1 năm nay, song chị vẫn không "gõ cửa” cơ quan công quyền để nhờ can thiệp. Theo ông Đỗ Gia Phan, ngại va chạm là tâm lý đè nặng NTD lâu nay, nhất là trong những trường hợp thiệt hại không lớn, NTD thường dễ dàng bỏ qua. Nhưng họ không thấy rằng thiệt hại cho cộng đồng là lớn.




Người tiêu dùng vẫn chưa thực sự hiểu được quyền và nghĩa vụ của mình

Ảnh: Hoàng Long

Đẩy lùi vấn nạn hàng giả, hàng nhái


Quyền lợi NTD bị xâm phạm không thể đổ lỗi hoàn toàn cho doanh nghiệp. Cũng có trường hợp doanh nghiệp bị "oan gia”, bị làm giả, làm nhái sản phẩm khiến NTD quay lưng lại. Trường hợp của Công ty Cổ phần Pin Hà Nội Habaco là một ví dụ. Ông Nguyễn Thanh Hùng, Giám đốc Công ty Habaco nhớ lại, sản phẩm pin con thỏ của công ty Habaco đã hơn một lần bị làm giả. Và trong sự việc này, NTD đã quay lưng lại với sản phẩm pin Con thỏ một thời gian rất lâu. Ông Hùng cho rằng: Việc sản phẩm của công ty Habaco bị làm giả trong khi doanh nghiệp của ông luôn làm ăn chân chính, vô tình đã đẩy người tiêu dùng ra xa với doanh nghiệp. Ở đây, cả doanh nghiệp và NTD đều bị xâm phạm. Nên bản thân NTD cũng như các cơ quan chức năng, cần sáng suốt trước khi kết luận một sự việc gì. Đối với vấn đề hàng giả hàng nhái tràn lan gây ảnh hưởng lớn không những đến NTD và cả doanh nghiệp, ông Hùng đề nghị các cơ quan chức năng cần tích cực vào cuộc ngăn chặn thực trạng này hơn nữa. "Khi vấn nạn hàng giả, hàng nhái được đẩy lùi bởi sự vào cuộc tích cực của các cơ quan có thẩm quyền, các nhà chức trách thì sẽ hạn chế rất nhiều những vụ việc kiện cáo, hạn chế rất nhiều những tiếng kêu cứu từ phía NTD và cả bản thân các doanh nghiệp làm ăn chân chính” – ông Hùng nói.


Ngoài ra, theo ông Đỗ Gia Phan, một nguyên nhân nữa khiến NTD vẫn thờ ơ với Luật là bởi Luật ra đời nhưng những biểu hiện cụ thể của những người thực thi pháp luật (bảo vệ quyền lợi NTD – PV) thì lại chưa được thể hiện rõ ràng, họ chưa thực sự "sắn tay” vào cuộc hoặc có vào cuộc thì quá chậm trễ, khiến NTD nản và thiếu niềm tin vào cơ quan nắm quyền.


Duy Phương/daidoanket.vn